DE KOPEREN KNOP

LAAT DE POLDERS SPREKEN

De Polders staan centraal in de komende najaarsexpositie van Museum De Koperen Knop. Dit museum voor de Alblasserwaard is een van de zeven deelnemers aan het vijfjaarlijks georganiseerde gezamenlijk project, met dit jaar als thema ‘Laagliggend land’. De expositie DE POLDERS vertelt het boeiende verhaal van het ontstaan en het beheer van de polders. Met de dagelijkse zorg om het laagliggend land boven water te houden. Maar vooral de wilskracht van de mens om het water te weren.

Ergens in de vroege Middeleeuwen is het gebied wat nu de Alblasserwaard is, in ontginning gebracht. Op last van de Graven van Holland en het Bisdom Utrecht. Evenals de rest van het laagliggend land, het moeras, waaruit het westen van Nederland toen was. Want er moest voedsel komen voor de bevolking van de steeds harder groeiende steden. Dat moest in het nieuwe land worden geteeld. Daarom werd het land van de Alblasserwaard in cultuur gebracht. Vanaf de rivieroevers, die werden versterkt tot dijkjes, werden sloten gegraven en begonnen de eerste pioniers met de ontwatering. Er kwamen hoeven, waarop uiterst eenvoudige houten boerderijtjes kwamen te staan. De Alblasserwaard was bewoond.

Maar het water liet zich niet intomen. Door de ontwatering zakte het veen en kwam er weer water. Terwijl het buitenwater in de rivier steeds hoger werd. De natuurlijke afwatering kwam in de problemen. Toen kwam er in Kinderdijk een molencomplex. Intussen uitgeroepen tot werelderfgoed. Eeuwen achterheen hebben de vele molens gezorgd voor droge voeten in het laagliggend land. Het ging wel eens mis, maar daarna werd het weer droog. Dankzij de eeuwige zorg van de bewoners van de Alblasserwaard.

Op de expositie zijn vooral veel foto’;s en tekeningen te zien. Tekeningen over de Alblasserwaard uit de Polderatlas van Nederland (met dank aan Uitgeverij Toth), vliegerfoto’s van de bekende fotograaf Gerco de Ruijter, tekeningen uit de Atlas van Blaue. Foto’s van bedreigingen en ‘missers’ in het landschap, van te dominante hoogbouw en te erg verrommelde gebieden. En niet te vergeten foto’s afkomstig uit de fotowedstrijd, die speciaal voor deze expositie is georganiseerd.

Van het kadastermuseum uit Arnhem zijn er meetapparaten, meetkettingen, meetlatten, kaarten, foto’s en ook hoogtemeters. Via de hierbij behorende begeleidende tekst wordt de bezoeker meegenomen naar het landmeten van toen. Over het hoe en waarom en de kennis, die er toen al was op dit gebied.

De Stichting Wereld Erfgoed Kinderdijk levert bruiklenen in de vorm van gereedschappen, seinlampen, meetlatten en ander materiaal, waarmee in composities en tekst een beeld wordt gegeven van facetten van het beheer van de polders.

Servieswerk en andere voorwerpen vertellen van het toezicht dat de polderbesturen hielden op het voortdurende onderhoud van de polders. Over de schouwingen van de dijk en de uitgebreide maaltijden na afloop daarvan.

Er is filmmateriaal (onder andere over de rattenvangst) , een speurtocht voor de jeugd, twee wandelroutes door het poldergebied in de directe omgeving van het museum en een fietsroute, met wetenswaardigheden over meerdere polders en hun afwatering. Ook krijgt de flora en fauna in de polders de nodig aandacht. De overstromingen die het gebied teisterden en de dreigende dijkdoorbraken en andere rampspoed staat vermeld op een speciaal voor de expositie gemaakte watercanon van de Alblasserwaard.

De expositie wordt gehouden van 18 september 2010 tot en met 13 november 2010.